نوشتهٔ پیشتاز و خبرگزاری فرانسه | 2023-10-10

بسیاری از مردم جهان از تصمیم کمیتهٔ نوبل برای اعطای جایزهٔ صلح امسال به نرگس محمدی، فعال برجستهٔ حقوق بشر و زندانی سیاسی در ایران، استقبال کردند اما تهران اعطای این جایزه را «مغرضانه و سیاسی» خواند.

پس از اعطای جایزهٔ صلح نوبل به شیرین عبادی، فعال حقوق بشر، در سال ۱۳۸۲، نرگس محمدی دومین ایرانی برندهٔ این جایزه محسوب می‌شود.

محمدی معاون کانون مدافعان حقوق بشر است که شیرین عبادی، نخستین ایرانی برندهٔ جایزه نوبل، آن را تأسیس کرده است.

محمدی همواره فعال مدنی و حقوق بشر بوده و سال‌ها در زندان‌های ایران حبس بوده است، از جمله زندان زنجان و زندان معروف اوین در تهران که در حال حاضر در آنجا زندانی است.

وزارت امور خارجهٔ ایران گفت جایزهٔ صلح نوبل «به شخصی [اعطا شده] که به‌دلیل نقض مکرر قوانین و ارتکاب اعمال مجرمانه محکوم شده است».

ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه، به‌تندی از کمیتهٔ نوبل به‌دلیل طرح «ادعاهای نادرست» انتقاد کرد و گفت این ادعاها «حکایت از رویکرد برخی دولت‌های اروپایی برای جعل اخبار و تولید روایت‌های مغشوش و انحرافی در مورد تحولات داخلی ایران» دارد.

محمدی نخستین بار ۲۲ سال پیش دستگیر شد و اکنون ۵۱ سال دارد و بخش زیادی از دو دههٔ گذشته را به‌دلیل فعالیت‌های بی‌وقفهٔ خود در زمینهٔ حقوق بشر ایران در داخل و خارج از زندان سپری کرده است. وی اخیراً دوباره از آبان ۱۴۰۰ زندانی شده است.

خانم محمدی اخیراً به‌صورت مکتوب به پرسش‌های یک مصاحبه پاسخ داد و توانست پاسخ‌های خود را به بیرون زندان ارسال کند.

او گفت اعتراضاتی که سال گذشته در پی مرگ مهسا امینی در بازداشت «پلیس امنیت اخلاقی» رژیم به‌راه افتاده باعث شفافیت میزان نارضایتی جامعهٔ ایران شده است.

وی افزود «‌پس از ۴۴ سال ظلم و تبعیض و سرکوب حکومت علیه زنان در زندگی خصوصی و عمومی»، این اعتراضات موجب «تسریع فرآیند تحقق دموکراسی، آزادی و برابری در ایران» شده است.

واکنش‌ها نسبت به اعطای جایزهٔ صلح نوبل به نرگس محمدی

بریت رایس-اندرسن، رئیس کمیتهٔ نوبل، از ایران خواست محمدی را آزاد کند، خواسته‌ای که سازمان ملل متحد و جو بایدن، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، نیز تکرار کرده‌اند.

خانم رایس-اندرسن گفت: «من این خواسته را از ایران دارم: کار درست را انجام دهید و نرگس محمدی، برندهٔ نوبل، را آزاد کنید».

او به خبرگزاری فرانسه گفت: «تلاش شجاعانهٔ او هزینه‌های شخصی عظیمی داشته است. در مجموع، رژیم ۱۳ بار او را دستگیر و پنج بار محکوم کرده و او را به تحمل مجموعاً ۳۱ سال زندان و ۱۵۴ ضربه شلاق محکوم کرده است.»

جو بایدن، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، ضمن تحسین «شجاعت تزلزل‌ناپذیر» محمدی، گفت: «من از دولت ایران می‌خواهم او و همکاران او در زمینهٔ دفاع از برابری جنسیتی را بلافاصله از زندان آزاد کند».

وی افزود: «این جایزه به‌منزلهٔ پذیرش این نکته است که... جهان هنوز صدای پرطنین نرگس محمدی برای درخواست آزادی و برابری را می‌شنود».

تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی، که ساکن فرانسه است با اشاره به جنبش ضد‌نظام که در جریان اعتراضات سال گذشته در ایران آغاز شد، گفت این جایزه «جایزه‌ای است برای تمام مردان و زنانی که برای زن، زندگی، آزادی مبارزه می‌کنند».

وی افزود: «صدای آنها هیچ‌وقت خاموش نمی‌شود. [جایزهٔ نوبل] بیش از پیش به آنها قدرت ابراز وجود می‌دهد».

ایران در رتبه‌بندی برابری جنسیتی مجمع جهانی اقتصاد از بین ۱۴۶ کشور رتبهٔ ۱۴۳ را دارد.

اما در شرایط کنونی که یک سال پیش حتی تصور آن هم ممکن نبود، زنان به‌ویژه در تهران و دیگر شهرهای بزرگ علی‌رغم خطراتی که وجود دارد بدون روسری در ملأ عام حاضر می‌شوند.

محمدی و سه زن دیگر که همراه او در زندان اوین تهران به‌سر می‌برند روز ۲۵ شهریور به مناسبت سالروز مرگ مهسا امینی روسری‌های خود را سوزاندند.

آنتونیو گوترش، دبیر‌کل سازمان ملل متحد، گفت اعطای جایزهٔ صلح نوبل به محمدی مصداق «ادای احترام به تمام آن زنانی است که با به خطر انداختن آزادی، سلامت، و حتی جان خود برای حقوقشان مبارزه می‌کنند».

او در بیانیه‌ای گفت انتخاب برندهٔ جایزه «یادآور مهمی است در مورد این موضوع که حقوق زنان و دختران با مقاومتی قوی، از جمله از طریق آزار و اذیت زنان مدافع حقوق بشر در ایران و دیگر نقاط»،‌ روبه‌روست.

آنالنا بائربوک، وزیر امور خارجهٔ آلمان، گفت: «اعطای جایزهٔ نوبل به محمدی نشان‌دهندهٔ قدرت زنان در ایران است».

او با انتشار مطلبی در شبکهٔ اجتماعی ایکس (توئیتر سابق) گفت این رویداد «نشان‌دهندهٔ قدرت زنان برای آزادی است» و افزود «صدای بی‌پروای [محمدی] را نمی‌توان حبس کرد، آیندهٔ ایران در دست زنان این کشور است».

روسیه، متحد ایران، از اظهار نظر دربارهٔ این اخبار خودداری کرده است.

در شهریورماه، بنیاد نوبل دعوت خود را از نمایندگان روسیه، بلاروس و ایران برای شرکت در مراسم اعطای جوایز نوبل امسال پس گرفت.