نوشتهٔ پیشتاز | 2026-07-25

تشدید بحران برق در ایران از تناقضی آشکار در اولویت‌های اقتصادی کشور پرده برداشته است.

در حالی که خانوارها و کسب‌وکارها با خاموشی‌های نوبتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، استخراج صنعتی رمزارز همچنان مقادیر عظیمی برق مصرف می‌کند.

منتقدان می‌گویند که رژیم با تبدیل انرژی یارانه‌ای داخلی به ارزهای معتبر، منافع نهادهای وابسته به خود را تأمین می‌کند، در حالی که شهروندان عادی ایران بهای آن را با وخیم‌تر شدن وضعیت کمبود برق می‌پردازند.

افزایش فشار بر شبکهٔ برق

بنا بر برآورد مقام‌های صنعت برق ایران، استخراج رمزارز نزدیک به دو هزار مگاوات برق مصرف می‌کند؛ رقمی که تقریباً با مجموع ظرفیت تولید دو راکتور نیروگاه هسته‌ای بوشهر برابری می‌کند.

به گفتهٔ محمد الله‌داد، معاون شرکت برق دولتی توانیر، استخراج رمزارز عامل حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از ناترازی برق ایران است.

بر اساس گزارش‌ها، در جریان اختلال اخیر و سراسری اینترنت در ایران، تقاضای برق حدود ۲۴۰۰ مگاوات کاهش یافت؛ موضوعی که نشان می‌دهد صدهاهزار دستگاه استخراج رمزارز به‌طور موقت از کار افتاده‌اند.

پیامدهای این وضعیت بسیار فراتر از آمار و ارقام برق است و خانه‌ها، کسب‌وکارها، و ارائهٔ خدمات عمومی را در سراسر کشور تحت تأثیر قرار می‌دهد.

با افزایش تقاضا نسبت به عرضه، مقام‌های حکومت خاموشی‌های نوبتی را اعمال کرده‌اند و سبب شده‌اند زندگی روزمره و فعالیت‌های اقتصادی مختل شود.

کارشناسان حوزهٔ انرژی مدت‌هاست که فرسودگی زیرساخت‌ها، کمبود سوخت، و فشارهای اقلیمی را از عوامل مؤثر در این معضل می‌دانند. در همین حال، استخراج رمزارز در مقیاس گسترده نیز به‌طور فزاینده‌ای بر چالش‌های موجود می‌افزاید.

منافع مالی

حامیان این اقدام، استخراج با مجوز رمزارز را فعالیتی اقتصادی و مشروع توصیف می‌کنند، اما منتقدان آن می‌گویند این فعالیت برق یارانه‌ای را به دارایی‌های دیجیتال قابل انتقال در سطح بین‌المللی تبدیل می‌کند.

پژوهشگران حوزهٔ بلاک‌‌چین برآورد می‌کنند که اکوسیستم رمزارز ایران به بازاری با ارزش تقریبی ۷/۸ میلیارد دلار در سال تبدیل شده است.

رویترز بر پایهٔ برخی برآوردها گزارش کرده است که کیف پول‌های دیجیتال مرتبط با سپاه پاسداران از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از سه میلیارد دلار رمزارز جابه‌جا کرده‌اند.

همچنین، منتقدان به روندی که آن را اجرای نابرابر قوانین علیه استخراج‌کنندگان رمزارز در سراسر ایران توصیف می‌کنند، اشاره دارند.

مقام‌های حکومت مدام از یورش‌هایی علیه عملیات غیرمجاز استخراج رمزارز که توسط شهروندان عادی اداره می‌شود خبر می‌دهند و هم‌زمان استخراج‌کنندگان غیرقانونی را مقصر کمبود برق می‌دانند.

در همین حال، گروه‌های اپوزیسیون و تحلیلگران مستقل می‌گویند تأسیسات بزرگ استخراج رمزارز که به نهادهای حکومتی مرتبط هستند، همچنان با دسترسی ترجیحی به برق و نظارت محدود نهادهای نظارتی به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

هم‌زمان، مقام‌های بین‌المللی نیز از طریق اقدامات هماهنگ اجرایی، فشار مالی بر شبکه‌های رمزارزی جمهوری اسلامی را افزایش داده‌اند.

دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (اوفک) در ژوئیه ۲۰۲۶ شمار بیشتری از کیف پول‌های رمزارزی را که با بانک مرکزی ایران مرتبط بودند، در فهرست تحریم‌ها قرار داد.

تحلیل‌های بلاک‌چین نشان داد این کیف پول‌ها حدود ۱۶۵ میلیون دلار استیبل‌کوین (رمزارزهای باثبات) دریافت کرده بودند، در حالی که تتر بلافاصله ۱۳‍۱ میلیون دلار از دارایی‌های نگهداری‌شده در این آدرس‌ها را مسدود کرد.

به گفتهٔ مقام‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا از این کیف پول‌ها برای دور زدن تحریم‌ها و پشتیبانی از گروه های نیابتی منطقه‌ای، از جمله حزب‌الله، استفاده می‌شد.