نوشتهٔ پیشتاز | 2026-05-13

جمهوری اسلامی با نزاع درونی سختی بر سر قدرت روبه‌ روست که محرک آن جنگ، گذار رهبری و تشدید فشارهای خارجی است که اقتدار شکنندهٔ آن را زیر سؤال می‌برند.

از زمان مرگ علی خامنه‌ای و روی کار آمدن مجتبی خامنه‌ای، نظام سیاسی به کانون‌های قدرتِ متعددی تقسیم شده که با هم در رقابت‌اند؛ این تفرقه باعث شده آن‌ها نتوانند استراتژی ملی و مشخصی برای اداره کشور تدوین کنند.

در مرکز این ساختار، سپاه پاسداران به فرماندهی احمد وحیدی قرار دارد؛ نهادی که سلطه روزافزونش به سرعت در حال از بین بردن قدرت و نفوذ نهادهای غیرنظامی در کلیدی‌ترین بخش‌های کشور است.

طبق نظر تحلیلگران و ارزیابی‌های اطلاعاتی، سپاه پاسداران به شکلی سازمان‌یافته همهٔ نهادهای غیرنظامی را به حاشیه رانده و کنترل یکدست عملیات‌های نظامی و تصمیم‌گیری‌های دیپلماتیک را بدون مقاومت خاصی از سوی نهادهای دیگر در دست گرفته است.

گزارش‌ها همچنین نشان می‌دهند که نزدیکان وحیدی مانع از آن شده‌اند که چهره‌های واقع‌گراتری مثل محمدباقر قالیباف و مسعود پزشکیان بتوانند مذاکراتی انعطاف‌پذیر با ایالات متحده را دنبال کنند.

این شکاف، بیانگر اختلاف روزافزون نیروهای تندرو و گروه‌های عملگراست که زیر سایهٔ نظارت نظامی شدید و استقلال سیاسی ضعیف برای نفوذ در سیاست‌ها تقلا می‌کنند.

با اینکه قالیباف، رئیس مجلس، و پزشکیان، رئیس‌ جمهوری، گهگاه از ارتباطات دیپلماتیک حمایت کرده‌اند، فرماندهان سپاه پاسداران همچنان بر موضع سرسختانه‌ای که مذاکره‌کنندگان را در تنگنا قرار می‌دهد پافشاری می‌کند.

در بحبوحهٔ افزایش تنش‌ها، روز چهارم اردیبهشت‌ماه سران سه نهاد ریاست‌جمهوری، قوهٔ قضاییه و مجلس با انتشار پیام هماهنگ و کم‌سابقه‌ای در شبکه‌های اجتماعی، وحدت رژیم را به نمایش گذاشتند.

اما تحلیلگران این حرکت را نه انسجام حقیقی، بلکه اقدامی دفاعی برای «نمایش وحدت» خواندند که با هدف جلوگیری از فروپاشی اقتدار در شرایط بحران انجام شده است.

این پیام‌ ها در پی گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌دهد سپاه پاسداران عملاً کنترل راهبردهای کلان کشور را به دست گرفته است؛ این نهاد با به حاشیه راندن رهبران غیرنظامی، تصمیم‌ گیری‌ها را در شبکه‌های بسته و سخت‌گیرانه نظامی متمرکز کرده است.