نوشتهٔ پیشتاز | 2026-03-27

پس از دریافت گزارش‌هایی مبنی بر مین‌گذاری در تنگهٔ هرمز، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، هشدارهای شدیداللحنی برای جمهوری اسلامی صادر کرده است.

رئیس‌ جمهور ترامپ اعلام کرده است که رژیم جمهوری اسلامی یا فوراً این مین‌ ها را بردارد یا با تبعات نظامی شدید مواجه شود.

با اینکه نیروهای ایالات متحده تاکنون چندین شناور مین‌گذار را در نزدیکی تنگهٔ هرمز هدف گرفته‌اند، ترامپ هشدار داده است که اگر این آبراه بازگشایی نشود، اقدامات گسترده‌تری صورت خواهد گرفت.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران تهدید کرده است که تنگه را به طور کامل خواهد بست، حرکتی که موجب اختلال فوری در بازارهای انرژی جهان خواهد شد.

خطر برای زیرساخت‌های غیرنظامی

یکی از جنبه‌های بسیار نگران‌کنندهٔ این رویارویی، افزایش خطر برای زیرساخت‌های غیرنظامی در سراسر منطقه است که وابستگی زیادی به ثبات دریایی دارند.

در چند هفتهٔ نخست این جنگ، گزارش‌ها حاکی از آن بود که رژیم به خطوط کشتی‌رانی، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و دیگر اماکن غیرنظامی حیاتی برای جمعیت غیرنظامیان سراسر منطقه حمله کرده است.

به‌ کارگیری مین‌های دریایی متحرک خطرات خاص خود را دارد چرا که تمایزی بین شناورهای نظامی و کشتی‌های تجاری غیرنظامی فعال در این آب‌ها قائل نمی‌شوند.

مین‌هایی که از جا درمی‌آیند با جریان آب جابه‌جا می‌شوند و مناطقی غیر قابل پیش‌بینی موسوم به «مناطق مرگ» ایجاد می‌کنند که تهدیدی برای تردد نفتکش‌ها، کشتی‌های باربری و شناورهای ماهیگیری در این تنگه محسوب می‌شود.

تدابیر مقابله با مین بسیار کند و دشوار است، به گونه‌ای که پاکسازی یک مسیر نسبت به مین‌گذاری اولیه به مراتب وقت و منابع بیشتری لازم دارد.

اخلال در صادرات

با بسته شدن تنگهٔ هرمز، شوک اقتصادی بزرگی پدید آمده است، به ویژه برای کشورهایی که وابستگی زیادی به صادرات بی‌وقفهٔ نفت از راه دریا دارند.

در حالت عادی ۲۰ درصد از محموله‌های نفت جهان از این تنگه عبور می‌کند، که یعنی حتی یک اختلال کوتاه نیز ممکن است باعث افزایش سریع قیمت حامل‌های انرژی شود.

این بحران جاری هم‌اکنون موجب توقف تردد نفتکش‌ها شده و چند کشور را به تعلیق عملیات در پایانه‌های نفتی مهم در سراسر منطقهٔ خلیج فارس واداشته است.

در این شرایط، میلیون‌ها بشکه نفت خام و فراورده‌های پالایشگاهی عملاً گیر افتاده و صادرکنندگان قادر به ارسال آن به بازارهای بین‌المللی نیستند.

کشورهایی مانند عراق، که وابستگی زیادی به درآمد نفتی دارند، با فشار بسیار زیادی مواجهند چون تقریباً کل اقتصاد این کشورها به صادرات بی‌وقفهٔ دریایی متکی است.

با توقف صادرات، دولت‌ها باید به فکر راه‌های جایگزین اما گران‌تر بیفتند، که باعث افزایش بی‌ثباتی اقتصادی ضمن تشدید انزوای سیاسی ایران می‌شود.

تشدید این تنش‌ها در برهه‌ای رخ داده که جمهوری اسلامی روزبه‌روز با چالش‌های داخلی و فشارهای بیشتری در ارتباط با بلاتکلیفی سیاسی مواجه است.

تحلیلگران می‌گویند رهبران ایران اغلب در دوره‌های تنش داخلی و بی‌ثباتی سیاسی از درگیری‌های خارجی برای تقویت اقتدار داخلی بهره گرفته‌اند.