نوشتهٔ پیشتاز | 2026-07-01

دانشمندان هشدار می‌دهند که دریای خزر به دلیل افزایش دما و افزایش تبخیر آب در سراسر منطقه با سرعت بیشتری رو به کوچک شدن است.

کاهش درون‌ریز رود ولگا و دیگر شاخابه‌ها نیز افت دیرینهٔ سطح این دریا را بیش از پیش شتاب داده است.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که طی ۵۰ سال آینده ممکن است سطوح آب به میزان چشمگیری افت کند و باعث تغییر شکل خطوط ساحلی و اکوسیستم‌ها شود.

این افت مداوم تهدیدی برای معیشت میلیون‌ها انسان در سراسر پنج کشور ساحلی این دریا محسوب می‌شود که به ماهیگیری، کشتی‌رانی و زیرساخت‌های ساحلی وابسته‌اند.

خط ساحلی بنادر هم‌اکنون در حال پسروی است، که خیلی‌ها را به جابه‌جایی‌های پرهزینه واداشته و مسیرهای جاافتادهٔ بازرگانی را مختل کرده است.

تالاب‌های حامی کشاورزی و تنوع زیستی نیز رو به خشکیدن است که باعث افزایش فشار اقتصادی و زیست‌محیطی می‌شود.

از نظر بوم‌شناسی، دریای خزر گونه‌های بی‌همتا و آسیب‌پذیری در خود جای داده است که به اکوسیستم پیچیدهٔ آن وابسته‌اند.

از جمله گونه‌هایی که در معرض بیشترین تهدید قرار دارند می‌توان به ماهیان خاویاری اشاره کرد که سهم زیادی در تولید بخش عمدهٔ خاویار گرانبهای جهان دارند.

تقریباً ۹۰ درصد از جمعیت ماهیان خاویاری جهان به آبگیر خزر وابسته‌اند، اما پایین آمدن سطح آب و بسته شدن دلتای رودخانه‌ها روزبه‌روز مهاجرت و تخم‌ریزی آنها را دشوارتر می‌کند.

با ادامهٔ پسروی دریای خزر، چندپارگی زیستگاه‌ها و افزایش شوری آب باعث تشدید فشار بر این حیات دریایی شده که از پیش هم در خطر بوده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که بدون تلاش‌های هماهنگ برای حفظ محیط زیست، ممکن است تلفات تنوع زیستی در سراسر منطقه برگشت‌ناپذیر شود.

رسیدگی به این بحران مستلزم همکاری بین‌المللی کشورهای حوزهٔ دریای خزر و نیز برنامه‌ریزی زیست‌محیطی هماهنگ و راهبردهای مدیریت آب است.

دانشمندان تأکید می‌کنند که با توجه به ماهیت مشترک اکوسیستم‌های این آبگیر، پاسخ جداگانهٔ هر یک از کشورها کافی نخواهد بود.

در نهایت، آیندهٔ دریای خزر به همکاری دولت‌های منطقه برای مهار تنزل زیست‌محیطی و حفظ معیشت مردم محلی و اکوسیستم‌های طبیعی حیاتی بستگی دارد.