نوشتهٔ پیشتاز | 2026-05-28

با گسترش محدودیت‌های اینترنتی جمهوری اسلامی، شمار فزاینده‌ای از شهروندان وادار به تبعید دیجیتال موقت به کشورهای همسایه، از جمله ترکیه و ارمنستان شده‌اند.

رفته‌رفته فعالان و ناظران بیشتری در حوزهٔ فناوری این پدیدهٔ روزافزون را نوعی «مهاجرت اینترنتی» می‌نامند که عامل آن درماندگی اقتصادی و انزوای دیجیتالی است که حکومت تحمیل کرده است.

به دلیل اختلال طولانی در اینترنت ایران، میلیون‌ها نفر از بازارهای بین‌المللی، بسترهای ارتباطی، سامانه‌های پرداخت و فرصت‌های ضروری اشتغال از راه دور محروم شده‌اند.

نت‌بلاکس، تارنمای پایش اینترنت، این خاموشی پیوسته را یکی از طولانی‌ترین خاموشی‌های کشوری اینترنت دانسته که تاکنون در هر نقطه از جهان مدرن ثبت شده است.

متخصصان حوزهٔ فناوری، افراد آزادکار، توسعه‌دهندگان نرم‌افزار و صاحبان کسب‌وکارهای آنلاین از جمله قربانیانی به شمار می‌روند که در این کارزار سرکوب دیجیتال ایران که روزبه‌روز هم شدیدتر می‌شود بیشترین آسیب را دیده‌اند.

بسیاری از حرفه‌ها برای حفظ قراردادهای خارجی، دریافت پول و ارتباط با مشتریان و کارکنان بین‌المللی کاملاً وابسته به ارتباط آزاد جهانی هستند.

مقام‌های ایران خسارت مستقیم و غیرمستقیم ناشی از فروپاشی اقتصاد دیجیتال کشور را بین ۷۰ تا ۸۰ میلیون دلار در روز برآورد کرده‌اند.

بنا بر گزارش‌ها، تعداد بی‌شماری از کارکنان سابق حوزهٔ فناوری به‌کلی از مشاغل آنلاین دست کشیده و صرفاً برای اینکه از لحاظ مالی دوام بیاورند به کارهای غیررسمی، دستفروشی و دوره‌گردی روی آورده‌اند.

گرچه اینترنت جایگزین ماهواره‌ای، از جمله استارلینک، از لحاظ فنی همچنان در دسترس است، هزینه‌های دسترسی در بازار سیاه کاملاً خارج از توان اکثر شهروندان عادی ایران است.

گزارش‌ها همچنین نشان می‌دهند که مقامات، افرادی را که تجهیزات ارتباطی یا دیش‌های اینترنت ماهواره‌ای غیرمجاز در کشور دارند، به بازداشت و محاکمه تهدید می‌کنند.

از سوی دیگر، فروپاشی اقتصاد ایران روزبه‌روز بدتر شده و فشارهای کنونی ناشی از سانسور، بیکاری و نابودی سریع قدرت خرید در سراسر کشور را برای شهروندان تشدید کرده است.

ارزش ریال ایران اخیراً تا حدود یک و هشت میلیون ریال در ازای هر دلار آمریکا سقوط کرد و باعث شد برای خانواده‌هایی که با مشکلات دست و پنجه نرم می‌کنند هزینه‌های مهاجرت نیز به مراتب افزایش یابد.

گفته می‌شود بسیاری از خانواده‌ها برای تأمین هزینهٔ سفرهای پردردسر زمینی به کشورهای همسایه و برخورداری از امکان دسترسی به اینترنت، مجبور به استفاده از پس‌انداز و فروش وسایل خانه و طلا و جواهرات خود می‌شوند.