نوشتهٔ پیشتاز | 2026-04-28

جمهوری اسلامی باعث ایجاد یک "اثر دومینویی" شده که نتیجه آن قطع شدن زنجیره تأمین کالاها و محدود شدن دسترسی مردم به داروهای حیاتی و نجات‌ بخش است.

مسئولان با بستن حریم هوایی کشور و بر هم زدن ثبات کانون‌های تردد منطقه‌ای، شبکه‌های لجستیکی لازم برای تحویل ملزومات دارویی حیاتی را به شدت مختل کرده‌اند.

فلج محموله‌های هوایی به عنوان اولین پیامد فوری پدیدار شده و باعث اخلال در سامانهٔ اصلی مورد استفاده در انتقال محصولات پزشکی حساس به دما و پرارزش شده است.

انجمن بین‌المللی ترابری هوایی می‌گوید حمل‌ونقل هوایی بخش چشمگیری از محموله‌های دارویی با حساسیت زمانی را در سراسر جهان جابه‌جا می‌کند.

با بسته شدن حریم هوایی ایران و متأثر شدن مراکز منطقه‌ای، مسیرهای ضروری برای تحویل داروهای زنجیرهٔ سرد به شدت محدود یا تماماً مختل شده است.

مسیرهای جایگزین هست، اما تأخیری که ایجاد می‌کنند باعث کاهش دوام آن دسته از محصولات دارویی حساس می‌شود که نیازمند کنترل دقیق دما طی حمل‌ونقل هستند.

با تغییر مسیر محموله‌ها از طریق مراکز دور یا راه‌های دریایی فرعی و طولانی، هفته‌ها تأخیر ایجاد می‌شود که خطر خراب شدن محصولات را پیش از رسیدن به بیماران افزایش می‌دهد.

سازمان جهانی بهداشت هشدار می‌دهد که کنترل نامناسب دما می‌تواند باعث از بین رفتن کارآیی یا ایمنی داروها، به ویژه انسولین و درمان‌های سرطان، شود.

هزینه‌ها همزمان در کل زنجیرهٔ تأمین افزایش یافته و موجب تشدید چالش‌های دسترسی برای بیمارانی شده است که به سامانه‌های تحویل به‌ موقع دارو وابسته‌اند.

بالا گرفتن تنش‌ها در خلیج فارس همچنین باعث افزایش حق بیمهٔ دریایی و مختل شدن جریان‌های حیاتی در کشتی‌رانی شده است.

این هزینه‌های لجستیکی روزافزون مستقیماً به مصرف‌کنندگان منتقل شده و باعث افزایش چشمگیر قیمت کالاهای اساسی و محدودیت توان مالی در سراسر کشور می‌شوند.

علاوه بر این بحران، تولیدات دارویی داخل کشور هم تحت فشار شدیدی قرار گرفته است؛ چرا که دسترسی به مواد پتروشیمی مورد نیاز برای ساخت داروهای عمومی (ژنریک) محدود شده است.