نوشتهٔ پیشتاز | 2026-02-06

در یکی از شدیدترین قطعی‌های اینترنت در تاریخ معاصر ایران، یوسف پزشکیان، پسر رئیس‌جمهوری مسعود پزشکیان، علناً از مسئولان خواست دسترسی سراسری به اینترنت را بازگردانند.

رژیم جمهوری اسلامی چند هفته پیش در بحبوحهٔ اعتراضات سراسری و تشدید نارضایتی‌های سیاسی و اقتصادی، دسترسی به اینترنت را در سراسر کشور قطع کرد و اکنون پسر پزشکیان این درخواست را مطرح کرده است.

یوسف پزشکیان درخواست خود را در قالب پیامدهای انسانی طولانی شدن قطعی اینترنت برای خانواده‌های عادی ایران مطرح کرده است.

او تأکید کرد در این بحران ملی که هر روز ابعاد تازه‌ای از آن برملا می‌شود، بدون دسترسی به اینترنت، خانواده‌هایی که از بستگان خود خبری ندارند نمی‌توانند آنها را پیدا کنند یا مردم نمی‌توانند به موقع به نیازهای پزشکی خود برسند.

قطعی اینترنت نه تنها امور متکی به فناوری را با اخلال مواجه کرده، بلکه پرده از تشدید روزافزون تنش‌های داخلی بین رژیم جمهوری اسلامی و مردمی برداشته که روزبه‌روز دچار انزوای بیشتری می‌شوند.

از روز هجدهم دی‌ماه همزمان با گسترش اعتراضات در مراکز شهری بزرگ، مقام‌های جمهوری اسلامی دسترسی به اینترنت و خدمات مخابراتی را تقریباً‌ به طور کامل قطع کرده‌اند.

سازمان‌های نظارتی مانند نت‌بلاکس گزارش کردند که بیشتر ترافیک داخلی و بین‌الملل قطع شده و تنها دسترسی جسته و گریخته به تارنماهای معدود مورد تأیید دولت امکان‌پذیر است.

در این روزها که ناآرامی، بلاتکلیفی و اضطراب عمومی شدید در جامعه موج می‌زند، این اختلال طولانی نیز ارتباط میلیون‌ها نفر را با کانال‌های ارتباطی ضروری قطع کرده است.

قطعی اینترنت، ابزاری برای کنترل

دسترسی به اینترنت همچنان در سراسر ایران بسیار محدود است و بسترهای بین‌المللی عمدتاً غیر قابل دسترسی هستند و ترافیک داخلی نیز محدود به شبکه‌هایی است که تحت کنترل دولت قرار دارند و شدیداً سانسور می‌شوند.

مسئولان بارها گفته‌اند که ارتباط با اینترنت «به زودی» وصل می‌شود، اما دسترسی بیشتر شهروندان تا این لحظه هنوز به صورت پراکنده، ناقص و غیر قابل پیش‌بینی بوده است.

تلاش‌ها برای بازگرداندن بخشی از دسترسی ناموفق بوده و اگر هم ارتباط با اینترنت لحظاتی بهبود یافته، در پی آن قطعی دوباره و دسترسی قطره‌چکانی در مناطق مختلف مشاهده شده است.

مقام‌ها از قطعی اینترنت دفاع کرده و آن را جزء تدابیر امنیتی برای جلوگیری از نشر فیلم‌های اعتراضات و اخلال در هماهنگی بین معترضان دانسته‌اند.

سازمان‌های حقوق بشری در رد این مدعا گفته‌اند که هدف اصلی قطع اینترنت سرپوش گذاشتن روی شواهد سرکوب خشونت‌بار مخالفان و محدود کردن گزارش‌های مستقل است.

با اعمال این محدودیت‌های مداوم، اعتماد عمومی بیش از پیش محو شده و این تصور را تقویت کرده که کنترل اطلاعاتی بر شفافیت و پاسخگویی ارجحیت دارد.

تأثیر اقتصادی و اجتماعی

گزارش‌های بین‌المللی حاکی از آن است که بیمارستان‌های سراسر کشور پر از مجروحانی بوده که طی درگیری بین معترضان و نیروهای امنیتی آسیب دیده‌اند.

قطع راه‌های ارتباطی موجب اختلال قابل توجه در هماهنگی‌های اضطراری، تأخیر در اطلاع‌رسانی بیماران و پیچیدگی تلاش‌ها برای مدیریت سامانه‌های پزشکی شده است. ناگفته نماند که این سامانه‌ها از قبل نیز تحت فشار بوده‌اند.

قطعی اینترنت برای کسب‌وکارهایی که در عملیات روزانهٔ خود وابسته به ارتباطات دیجیتال هستند نیز خسارات اقتصادی زیادی به بار آورده است.

با کاهش تراکنش‌ها و از بین رفتن دسترسی مشتریان، خرده‌فروشان اینترنتی و تاکسی‌های اینترنتی و بسترهای تجارت الکترونیک دچار زیان شدیدی شده‌اند.

تحلیلگران می‌گویند ارتباط ناپایدار یا گهگاه مزیت چندانی ندارد، چرا که قابل پیش‌بینی نبودن آن باعث اخلال در تجارت و تضعیف اعتماد مصرف‌کنندگان می‌شود.

از منظر اجتماعی نیز این قطعی موجب تشدید هراس و سردرگمی شده و زمینه را برای پیدایش نظریه‌های توطئه در مورد آمار تلفات و گسترهٔ خشونت حکومت فراهم کرده است.

با همهٔ توجهی که این درخواست به خود جذب کرده، مسئولان تغییر محسوسی در سیاست‌های خود نداده‌اند و همین مهم نشان از بی‌میلی آنها برای برقراری توازن میان اختلافات داخلی و نیازهای ارتباطی مردم دارد.