نوشتهٔ پیشتاز | 2026-06-09

حدود سه ماه، ارتباط بیشتر شهروندان با بقیهٔ دنیا به طور کامل قطع بود.

اکنون جمهوری اسلامی ادعا می‌کند که دارد دسترسی «کامل» به اینترنت جهانی را برمی‌گرداند.

اما شهروندان سراسر کشور از همین ابتدا متوجه شده‌اند که این اینترنت «برگشته به وضعیت قبل» محدودیت‌های بسیاری دارد.

حکومت بی‌سروصدا دیوار دیجیتال بزرگی بازسازی کرده که برای کنترل شدید هر آنچه مردم می‌بینند طراحی شده است.

گویا مسئولان قصد دارند از درگیری اخیر به عنوان توجیه بی‌دردسری برای سانسور طولانی و شاید همیشگی استفاده کنند.

ارتباط دیجیتال محدود

پلتفرم‌ها و برنامه‌های محبوبی مانند اینستاگرام و واتساپ همچنان برای قشر متوسط ایرانیان مسدود است.

رژیم دسترسی اولیه به اینترنت را نه حق بنیادین بشر، بلکه امتیازی ویژه می‌داند که هر آن می‌توان اعطا یا سلب کرد.

سرعت اتصال در حد آزاردهنده‌ای کند است چون دولت محدودیت‌های شدیدی بر کل ترافیک اینترنت جهانی وضع می‌کند.

کارشناسان حوزهٔ فناوری این شیوه را فهرست خاکستری می‌نامند، روشی که عملاً دسترسی به منابع اطلاعات بیرونی را محدود می‌کند.

یکی از کاربران حوزهٔ فناوری در داخل ایران گفت: «شهروندان متصل هستند، اما عملاً نمی‌توانند به دنیای بیرون دسترسی پیدا کنند.»

در نتیجه، میلیون‌ها نفر مجبورند از فروشندگان غیر قابل اعتماد یا افراد وابسته به حکومت وی‌پی‌ان یا شبکهٔ خصوصی مجازی بخرند.

به کمک این ابزارها می‌توان محدودیت‌های دولتی را دور زد، اما افراد گاهی فریب می‌خورند و روی دستگاهشان بدافزار یا ویروس نصب می‌کنند.

مردم ایران اکنون فقط برای استفاده از خدمات دیجیتال اولیه‌ای که قبلاً به آن دسترسی داشتند بهای گزافی می‌پردازند.

حتی ابزارهای ارتباط ضروری نیز عمل نمی‌کنند، چرا که دولت ارتباطات دادهٔ جهانی را بدون اطلاع مختل می‌کند.

رژیمی که از شهروندان خود می‌ترسد

مقام‌ها قول دادند که خدمات فوراً به حالت عادی برمی‌گردد، اما اقدامات فعلی‌ آنها گویای داستان دیگری است.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، پیش‌تر در کارزار انتخاباتی خود وعدهٔ دسترسی آزاد به اینترنت داده بود، اما آن وعده‌های سیاسی اکنون توخالی از آب درآمده است.

از رفتار رژیم مشخص است که اصلاً قصدی برای بازگرداندن دسترسی کامل مردم به اینترنت را ندارد.

برای قطع دسترسی شهروندان به اطلاعات و اخبار بیرون، محدودیت‌های فنی شدید همچنان عمداً حفظ می‌شود.

جریان آزاد اطلاعات بدون سانسور تهدیدی برای سلطهٔ شدید دولت بر قدرت سراسر کشور محسوب می‌شود.

این انزوای دیجیتال عمدی موانع بزرگی برای کسب‌وکارهای محلی ایجاد می‌کند که هم‌اکنون در تقلای دوام آوردن در این اقتصاد ضعیف هستند.

واضح است که مقام‌ها امنیت سیاسی خود را نسبت به آزادی‌های دیجیتال و نیازهای اولیهٔ مردم در اولویت می‌دانند.

آنها می‌دانند که مردم اگر مطلع و توانمند باشند بزرگ‌ترین تهدید برای دوام حکومتشان خواهند بود.

در نهایت، جمهوری اسلامی همچنان بسیار از مردم خود می‌ ترسد و اصلاً قصد ندارد خود دسترسی نامحدود اینترنت به آنها بدهد.