نوشتهٔ پیشتاز | 2026-05-11

خاموشی مداوم اینترنت در ایران، که توسط رژیم جمهوری اسلامی تحمیل شده، یکی از شدیدترین و طولانی‌ترین خاموشی‌های دیجیتال به شمار می‌رود که تاکنون در جهان ثبت شده است.

با ورود این اختلال به هفتادمین روز پیاپی، محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهوری، خواستار «دسترسی منصفانه و برابر» به اینترنت شد.

این گفتهٔ او بیانگر تناقضی آشکار بین اظهارات رسمی و سیاست عمدی اعمال محدودیت در اطلاعات و ساکت کردن مخالفت عمومی در سراسر کشور است.

با خاموشی اینترنت، که در اواسط دی‌ماه ۱۴۰۴ تشدید شد، ارتباط سراسری کشور کاهش یافته و به ۱ تا ۴ درصد از سطح عادی رسیده است.

این موضوع پیامدهای اقتصادی شدیدی داشته، آنچنانکه تا اواخر فروردین خسارات تقریبی آن در بخش‌ها و صنایع متعدد به به ۱.۸ میلیارد دلار رسیده است.

کسب‌وکارهای کوچک، صاحبان مشاغل آزاد و پلتفرم‌های دیجیتال بیشترین ضربه را متحمل شده‌اند چرا که با محدودیت در ارتباطات، همان فعالیت اقتصادی آسیب‌پذیر موجود هم در سراسر کشور از بین رفته است.

بنا بر گزارش‌ها، رژیم برای افراد مرتبط با حکومت و چهره‌های رسانه‌ای همسو با دستگاه امنیتی سیم‌کارت‌های همراه مخصوصی معروف به «سیم‌کارت سفید» صادر کرده است.

گفته می‌شود این سیم‌کارت‌ها بدون نیاز به وی‌پی‌ان و بدون محدودیت‌های فیلترینگی که برای عموم مردم اعمال می‌شود، امکان دسترسی نامحدود به اینترنت جهانی را فراهم می‌آورند.

جدا از کنترل داخلی، تهدیدهای مربوط به کابل‌های فیبر نوری زیر دریا در تنگهٔ هرمز نیز موجب نگرانی‌هایی جدی دربارهٔ اختلالات منطقه‌ای گسترده‌تر شده است.

از آنجا که این کابل‌ها برای انتقال بیش از ۹۵ درصد از ترافیک دادهٔ منطقه به کار می‌رود، هر گونه حملهٔ احتمالی خطری بزرگ برای ثبات ارتباطات جهانی محسوب می‌شود.

همچنان میلیون‌ها نفر از دسترسی به اخبار مستقل، پلتفرم‌های جهانی و حتی ارتباط اولیه با اعضای خانواده‌شان در خارج از کشور محرومند.

این خاموشی طولانی نشان‌دهندهٔ راهبردی حساب‌شده برای کنترل دیجیتال است که علاوه بر خسارات اقتصادی، آزادی افراد را محدود می‌کند و تهدیدی برای ثبات زیرساخت‌های ارتباطی گسترده‌تر به شمار می‌رود.